Meer dan rendement

De rij is lang en het duurt eindeloos voordat ik de kaartjes kan tonen aan de geüniformeerde, eeuwig breedlachende dame aan de klapdeuren van de expo. Mijn blik wordt naar binnen gezogen door knipperende lichtjes. Het kan niet snel genoeg gaan. Ik laat bijna de hand van mijn vader waarin de mijne aan het verdrinken is, los. Hij houdt me stevig vast. Het is er druk. Eindelijk stap ik binnen. Ik word verwelkomd door een groen scherm waarop een zenuwachtig knipperende cursor - als een ploeg die het land na een winter bewerkt - lijntje na lijntje, schermbreed: “Welkom op …“ afdrukt. Na een paar minuten is de cursor klaar. De kolossale computer benadrukt de boodschap door ze drie keer te laten knipperen op het scherm: “Welkom op Flanders Technology 1983.” Op de achtergrond hangt een poster waarop een mensenhand die van een robot drukt, als gelijken. Ondertussen trek ik aan de mouw van mijn vader, die zich nu ook opnieuw een jongetje van acht voelt. Samen stappen we de toekomst in.

Vandaag is die toekomst werkelijkheid geworden. Wat ooit uitzonderlijk was, is nu deel van ons dagelijks leven. Tegelijk staan we voor grote uitdagingen: klimaat, energie, mobiliteit, voedselvoorziening… Het is duidelijk dat onderwijs kinderen moet voorbereiden om met die vraagstukken om te gaan. Daarom moet elke school een degelijk STEM-onderwijs uitbouwen. Dit kenmerkt zich door een doordachte leerlijn, is genderdoorbrekend, ontwerpgericht en uitvoerend. STEM is niet steriel maar speelt zich af in relevante, herkenbare probleemsituaties. Met projecten zoals ‘Code ’n Play’ bouwen we stap voor stap aan die sterke leerlijn, aangepast aan de nieuwe leerplandoelen.

Maar er is ook iets om over te waken. Bij het installeren van STEM in scholen sluipt steeds vaker taal uit de economische wereld ons onderwijs binnen. Vooruitgang in leren wordt dan “rendement” genoemd. Scholen worden beoordeeld alsof het bedrijven zijn die moeten scoren in rankings en onderwijs wordt gezien als een traject dat zo vlot mogelijk moet aansluiten op de arbeidsmarkt. Onderwijs is echter een vrijplaats waar leren centraal staat en geen fabriek. Kinderen zijn geen producten in wording. Als we alleen kijken naar hun toekomstige economische bijdrage, dan verliezen we uit het oog dat een mens veel meer is dan zijn nut. Alsof Don Bosco enkel de jongeren een beroep aanleerde omwille van de economische meerwaarde van de stad Turijn.

Het baart me zorgen dat zachte, vormende vakken - waar kinderen leren nadenken, dromen, zoeken naar zin - steeds vaker verdwijnen in de marge van begrotingstabellen. Zo wordt er volgend schooljaar gesneden in de middelen voor levensbeschouwelijke vakken, terwijl daar ruimte is voor reflectie, dialoog en persoonlijke groei.

In een Don Boscoschool staat een brede, kennisrijke vorming centraal. We willen kinderen hierbij niet alleen iets leren voor later, maar hen ook helpen groeien als mens. STEM kan ook daarin een krachtige rol spelen, op voorwaarde dat het kinderen blijft inspireren. Dat het hen doet dromen, verwonderen en geloven dat ze zelf een verschil kunnen maken in een wereld die hen overstijgt.

Zoals dat jongetje van acht, daar in die expohallen in Gent. Een stap in de toekomst, aan de hand van een volwassene en zoekend naar de handdruk van een robot.